دانشجویان میکروبیولوژی مشهد

این کلمه اولین بار توسط پروسینر در سال 1982 عنوان گردید که به معنی پروتئینی است که ماهیت عفونی دارد.در واقع ذرات عفونت زایی از جنس پروتین هستند که فاقد اسید نوکلئیک بوده.پریون ها به اسید نوکلئیک متصل نیستند. ولی ژن آنها در انسان بر روی کروموزوم 20 قرار گرفته است و PRNPنام دارد.پروتئین طبیعی تولید شده توسط این ژنPrpC  نامیده می شود.که پریون پروتئین غیربیماری زا نامیده می شود.پریون بیماری زا Prp SC نام دارد.کهSC از دو حرف کلمه Scrapie تشکیل شده است.که مربوط به نخستین بیماری پریونی است.

تفاوت بین فرم بیماری زا و غیر بیماری زادر ساختمان سوم  این دو ذره است.بدین معنی که درپریون غیر بیماری زا  ۴۲٪ Helix-α و۳٪ sheet-β اما در فرم بیماری زا ۴۳٪sheet-βو۳٪Helix-αکه این تغییرات ساختاری تغییرات گسترده بیو شیمایی در بر دارد.و سبب مقاومت فرم بیماری زا می شود.فرمPrpCدر برابر پروتئاز حساس بوده و در مواد پاک کننده محلول است و بیشتر ساختار آن را زنجیر آلفا تشکیل می دهد. اما فرم Prp SCبیشتر دارای زنجیره بتا می باشد که در مواد پاک کننده نامحلول بوده ودارای مقاومت نسبی در مقابل پروتئولیز  می باشد.شایان ذکر است به دلیل نداشتن اسید نوکلئیک در ساختار پریون این ذرات به نوکلئاز و UV-۲۵۴nmمقاوم هستند.

نکته مشترک بین پریون ها این است که ساختار مغز یا بافت های عصبی را تحت تاثیر قرار می دهند.مطالعات نشان داده است که در سطح سلول های عصبی پروتئینی به نامSpc2 وجود دارد که گیرنده ی انتهای آمین پریون ها است.سلول های مغزی  بیشترین تعداد از این گیرنده ها را دارند.برای همین است که این سلولها مخازن پریون ها به شمار می روند.

بیماریهای پریونی معمولا به شکل  عفونی یا ارثی هستند.در فرم عفونی که ناشی از انتقال پریون های عفونی است  میتوان آنسفالوپاتی اسفنجی گاو و بیماری کورو را نام برد.فرم ارثی که ۱۰ تا ۱۵٪ از موارد ابتلا را به خود اختصاص می دهد  در ارتباط با موتاسیونها در ژنPrp  قرار دارند.یعنی جهش در ژن تولید کننده پریون آن را از حالت عادی خارج کرده و به شکل پریونی بیماری زا تبدیل می کند.مثلا در بیماری های جرستمن.استراسلر.شینکر.......

برای انتقال پریون از یک گونه به گونه دیگرنیاز به عوامل و فاکتور هایی است.که وجود این فاکتور ها میتواند میزان بروز -انتقال و نهفتگی بیماری های پریونی را تعیین کند.به این پدیده سد گونه ای گویند.

در یک مطالعه دانشمندان نشان دادند که اگر پریون غیر طبیعی موش را به مغز موش سالمی که دارای ژن PRNPاست.تزریق کنیم مقدار زیادی پریون غیر طبیعی در حیوان ایجاد می شود.اما اگر همین پریون را به موشی که فاقد این ژن است تزریق نماییم.انتقال بیماری صورت نمی گیرد.در تحقیقی دیگر پریون غیر طبیعی انسان را به مغز موش سالم دارای ژن PRNP تزریق کردندکه نتیجه آزمایش تنها ۱۰٪ بیماری را نشان داد.این تحقیقات نشان داد که پریون ها در گونه های مختلف با هم متفاوتند.

بیشترین تفاوت بین پریون انسان و جوجه دیده شد.(حدود ۳۰٪)بین انسان وجوندگان هم تفاوت زیادی وجود دارد.به همین دلیل بیماری CJD را نمی توان به به خزندگان انتقال داد.

پریون انسان و گاو در ۳۰اسید آمینه با هم متفاوتند.ولی پریون گوسفند و گاو در ۷اسید آمینه با هم فرق دارند.به خاطر همین تفاوت آسکراپی گوسفند به راحتی به گاو انتقال پیدا نمی کند.

با بیان این مسائل باید بگوییم  پدیده سد گونه ای با سه فاکتور در ارتباط است.

۱.نوع پریون گونه ها

۲.نوع فاکتور های تبدیل کننده پریون طبیعی به غیر طبیعی

۳.تفاوت در توالی ژن PRNP بین گونه ها(هرچه تفاوت بیشتر احتمال انتقال کمتر)

تشخیص:

وسترن بلات.ایمونو فلورسانس.تزریق به مغز حیوان آزمایشگاهی.بررسیCSF.کشت در سلول های عصبی اتوپسی مغز

پیشگیری وکنترل:

شناسایی و ذبح دام های آلوده.عدم استفاده از مراتع آلوده.زایمان بهداشتی دام.عدم استفاده از پودر استخوانو مکمل های غذایی دام های آلوده

درمان:

تا کنون درمان قطعی کشف نشده  و درمان های نسبی انجام می گیرد.

آنتراسایکلین_ترکیبات پلی آمین شاخه دار_هیپوکلریک سدیم همراه با جوشاندن